Một trong những rào cản lớn nhất kìm hãm đà tăng trưởng kinh tế và làm méo mó thị trường bất động sản suốt nhiều năm qua chính là tình trạng hàng loạt dự án “đắp chiếu”, đất vàng bỏ hoang cùng hàng ngàn cơ sở nhà đất công dôi dư không được đưa vào khai thác. Phát biểu chỉ đạo tại cuộc họp Thường trực Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã đặt ra yêu cầu mang tính tối hậu thư: Phải hoàn thành tổng rà soát và xử lý dứt điểm các công trình, dự án tồn đọng ngay trong năm 2026 để khơi thông nguồn lực phát triển.
1. Tối hậu thư năm 2026: Chấm dứt căn bệnh “sợ sai, né tránh trách nhiệm”
Tại cuộc họp Thường trực Ban Chỉ đạo, người đứng đầu Đảng và Nhà nước nhấn mạnh: Công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực thời gian tới phải gắn liền với việc xử lý từng công trình, dự án, tài sản cụ thể nhằm giải phóng tối đa nguồn lực xã hội.
Đáng chú ý, thông điệp chỉ đạo đã chỉ rõ những hạn chế cần khắc phục ngay:
- Không thể tiếp tục đổ lỗi cho cơ chế: Trung ương, Quốc hội và Chính phủ đã ban hành nhiều cơ chế, nghị quyết đặc thù. Do đó, không thể mãi lấy lý do “vướng mắc pháp luật” để biện minh cho sự chậm trễ.
- Phân định rạch ròi nguyên nhân: Phải bóc tách rõ đâu là điểm nghẽn do thể chế chính sách, đâu là do sự yếu kém về năng lực, kỷ luật thực thi hoặc tâm lý né tránh, đùn đẩy trách nhiệm của cán bộ.
- Mục tiêu dứt điểm trong năm 2026: Toàn bộ các bộ ngành, địa phương phải hoàn thành tổng rà soát, xây dựng phương án xử lý cụ thể và hoàn thiện khung khổ pháp luật để giải quyết triệt để các dự án tồn đọng, không để kéo dài sang các năm tiếp theo.
2. Khơi thông hàng trăm ngàn tỷ đồng đang bị “đóng băng” trong đất đai
Thực tế tại các đô thị lớn, đặc biệt là Hà Nội và TP.HCM, nghịch lý lớn nhất trên thị trường bất động sản là: người dân thiếu nhà ở, doanh nghiệp thiếu quỹ đất sạch để phát triển, nhưng hàng trăm dự án lại bị bỏ hoang, cỏ mọc um tùm suốt hàng thập kỷ.
Tình trạng này gây ra những hệ lụy nghiêm trọng:
- Lãng phí nguồn lực tài chính khổng lồ: Hàng trăm ngàn tỷ đồng vốn vay ngân hàng và vốn doanh nghiệp bị “giam lỏng” trong các khối bê tông dang dở.
- Lãng phí tài nguyên đất đai: Hàng ngàn héc-ta đất tại các vị trí đắc địa không tạo ra giá trị kinh tế, làm xấu xí bộ mặt cảnh quan đô thị.
- Lãng phí tài sản công sau sáp nhập: Hàng loạt trụ sở, công sở, cơ sở nhà đất dôi dư sau khi sắp xếp đơn vị hành chính cấp huyện, xã không được xử lý kịp thời, rơi vào tình trạng xuống cấp, hoang phế.
Chính vì vậy, chỉ đạo quyết liệt từ Ban Chỉ đạo Trung ương chính là “cú hích sinh tử” để giải phóng khối tài sản khổng lồ này, tái phân bổ nguồn lực vào guồng quay sản xuất, kinh doanh thực chất.
3. Phương châm “Làm đến cùng” và thước đo hiệu quả thực tế
Để biến quyết tâm chính trị thành kết quả thực tế, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu Ban Chỉ đạo quán triệt sâu sắc phương châm: “Nói ít làm nhiều”, “Làm đến cùng”, việc đã rõ phải làm ngay, việc vướng mắc phải báo cáo đúng thẩm quyền, tuyệt đối không né tránh.
Đồng thời, hiệu quả của công tác phòng chống tham nhũng, lãng phí trong giai đoạn mới sẽ không chỉ đo đếm bằng số lượng vụ án bị khởi tố, mà được định lượng bằng các thước đo kinh tế thực chất:
- Cái sai đã được khắc phục: Dự án có sai phạm quy hoạch, vượt tầng, thiếu nghĩa vụ tài chính phải có phương án khắc phục dứt điểm.
- Tài sản được thu hồi: Đất đai giao sai đối tượng, để hoang hóa quá hạn theo Luật Đất đai phải kiên quyết thu hồi giao lại cho nhà nước.
- Nguồn lực được khơi thông: Dự án đủ điều kiện phải được tái khởi động thi công ngay; nhà đất công dôi dư phải được đấu giá, đấu thầu công khai để bổ sung ngân sách.
- Củng cố niềm tin: Người mua nhà tại các dự án bị đình trệ được tháo gỡ pháp lý, sớm nhận sổ hồng an cư lạc nghiệp.
4. Tác động sâu rộng đến thị trường bất động sản Thủ đô
Đối với thị trường bất động sản Hà Nội, chiến dịch xử lý dứt điểm các dự án tồn đọng trong năm 2026 sẽ mang lại những chuyển biến mang tính bước ngoặt:
- Giải tỏa cơn khát nguồn cung: Hàng loạt dự án đô thị, nhà ở từng bị thanh tra hoặc đình trệ pháp lý sẽ được phân loại rõ ràng. Những dự án đáp ứng an toàn chịu lực, PCCC và hoàn thành nghĩa vụ tài chính sẽ được tái cấp phép, bổ sung ngay quỹ căn hộ mới vào thị trường đang khan hiếm.
- Thanh lọc chủ đầu tư yếu kém: Những doanh nghiệp ôm đất đầu cơ, “tay không bắt giặc” không đủ năng lực triển khai sẽ bị thu hồi dự án để chuyển giao cho các chủ đầu tư có tiềm lực tài chính thực sự.
- Đấu giá minh bạch quỹ đất công: Việc rà soát các cơ sở nhà đất dôi dư sau sáp nhập phường, xã sẽ tạo ra nguồn cung quỹ đất sạch dồi dào thông qua đấu giá, tạo điều kiện phát triển các công trình thương mại, dịch vụ và nhà ở xã hội phục vụ cộng đồng.
Lời kết
Thông điệp quyết liệt từ Thường trực Ban Chỉ đạo Trung ương đã phát đi tín hiệu mạnh mẽ: Thời kỳ “ôm đất ngâm quy hoạch” hay lấy khó khăn cơ chế để trì hoãn đã chính thức kết thúc. Việc xử lý dứt điểm các dự án tồn đọng và nhà đất dôi dư trong năm 2026 không chỉ lập lại kỷ cương quản lý nhà nước mà còn là chiếc chìa khóa vàng khai mở dòng vốn ngàn tỷ, đưa thị trường bất động sản bước vào chu kỳ phát triển minh bạch, lành mạnh và bền vững.
Thông tin tham khảo:
- Kết luận của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại cuộc họp Thường trực Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực (chiều ngày 17/09/2026).
- Báo cáo tiến độ hoàn thiện thể chế và kiểm soát quyền lực, chuyển đổi số trong quản lý đất đai tài sản công.
- Dữ liệu tổng hợp rà soát các công trình tồn đọng và cơ sở nhà đất dôi dư của Bộ Tài chính và Bộ Xây dựng.
